Kỹ năng

Bàn về giảng dạy các kỹ năng ngôn ngữ trong mối quan hệ với đào tạo kỹ năng mềm cho học viên Trường Đại học An ninh nhân dân

I. KHÁI NIỆM KỸ NĂNG MỀM

Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về kỹ năng mềm:

Theo từ điển mở Wikipedia, kỹ năng mềm (hay còn gọi là kỹ năng thực hành xã hội) là thuật ngữ liên quan đến trí tuệ xúc cảm, những kỹ năng thuộc về tính cách con người, không mang tính chuyên môn, không thể sờ nắm được dùng để chỉ các kỹ năng quan trọng trong cuộc sống con người như: kỹ năng sống, giao tiếp, lãnh đạo, làm việc theo nhóm, kỹ năng quản lý thời gian, thư giãn, vượt qua khủng hoảng, sáng tạo và đổi mới v.v…Kỹ năng mềm khác với kỹ năng cứng để chỉ trình độ chuyên mônkiến thức chuyên môn hay bằng cấp và chứng chỉ chuyên môn.

Michal Pollick[1], thì tiếp cận kỹ năng mềm dưới góc nhìn là một năng lực thuộc về trí tuệ cảm xúc (Emotion Intelligence Quotion), là thuộc tính của cá nhân đó là những đặc điểm về tính cách, khả năng giao tiếp, ngôn ngữ, thói quen cá nhân, sự thân thiện, sự lạc quan trong mối quan hệ với người khác và trong công việc. Nó giúp tăng cường khả năng tương tác của cá nhân trong thực tế, góp phần nâng cao hiệu suất của công việc và để góp phần thành công của tổ chức.

K.Alex[2] thì cho rằng, kỹ năng mềm là những kỹ năng thuộc về bản chất của con người, là những kỹ năng mang tính cá nhân, không thể nhìn thấy được và không mang tính kỹ thuật, những kỹ năng mà sẽ phân biệt và quyết định một thực thể cá nhân này với một thực thể cá nhân khác. Kỹ năng mềm thì khác biệt hoàn toàn nếu so sánh với kỹ năng cứng, là dạng kỹ năng được hình thành dựa trên việc lĩnh hội và tích lũy các kiến thức cũng như là kinh nghiệm chuyên môn.

II. GIẢNG DẠY CÁC KỸ NĂNG NGÔN NGỮ TRONG MỐI QUAN HỆ VỚI ĐÀO TẠO KỸ NĂNG MỀM CHO HỌC VIÊN

1. Giảng dạy các kỹ năng nghe, nói, đọc và viết

Việc tổ chức giảng dạy các kỹ năng ngôn ngữ như nghe, nói, đọc và viết đòi hỏi người giáo viên phải nắm vững và vận dụng thực sự có hiệu quả các phương pháp và kỹ thuật giảng dạy ngôn ngữ khác nhau. Trên cơ sở điều kiện và nội dung tổ chức dạy học ngoại ngữ như vậy, hệ thống các kỹ năng mềm của học viên cũng được hỗ trợ để phát triển và hoàn thiện. Có thể kể ra một số các kỹ năng mềm sau đây:

- Kỹ năng giải quyết vấn đề;

- Kỹ năng tổng hợp;

- Kỹ năng tư duy phản biện;

- Kỹ năng tư duy sáng tạo.



Hình minh họa: Đào tạo kỹ năng mềm cho sinh viên


2. Tổ chức hoạt động làm việc theo đôi

Tổ chức hình thức học tập theo đôi là một trong những hình thức chủ yếu nhất và quan trọng nhất trong dạy và học ngoại ngữ. Hình thức làm việc theo đôi luôn đặt ra những vấn đề cụ thể và trực tiếp để mỗi học viên có thể suy nghĩ về một vấn đề nào đó, phát biểu, chứng minh nó trong thảo luận đôi. Hình thức làm việc theo đôi có thể hỗ trợ phát triển các kỹ năng mềm sau đây cho học viên:

- Kỹ năng giải quyết vấn đề;

- Kỹ năng tư duy phản biện;

- Kỹ năng tư duy sáng tạo;

- Kỹ năng giao tiếp và tạo lập mối quan hệ;

- Kỹ năng thuyết phục và gây ảnh hưởng;

- Kỹ năng thương lượng.

3. Tổ chức hoạt động làm việc theo nhóm

Học tập theo nhóm là phương pháp học tập trong đó các thành viên cùng phối hợp chặt chẽ với nhau để giải quyết một vấn đề học tập cụ thể nhằm hướng đến mục tiêu chung; sản phẩm của nhóm là sản phẩm trí tuệ tập thể. Chính vì vậy, học tập theo nhóm không những đáp ứng yêu cầu của phương pháp học tập hiện nay là hướng tới việc lấy người học làm trung tâm, coi người học là chủ thể của quá trình dạy và học mà còn có tầm quan trọng đối với việc rèn luyện và nâng cao các kỹ năng mềm khác nhau cho học viên. Có thể kể ra đây các kỹ năng mềm bao gồm:

- Kỹ năng giải quyết vấn đề;

- Kỹ năng tổng hợp;

- Kỹ năng ra quyết định;

- Kỹ năng thích ứng;

- Kỹ năng tư duy phản biện;

- Kỹ năng tư duy sáng tạo;

- Kỹ năng làm việc nhóm;

- Kỹ năng giao tiếp và tạo lập mối quan hệ;

- Kỹ năng thuyết phục và gây ảnh hưởng.

4. Tổ chức hoạt động tự học tập trung có hướng dẫn hoặc tự học ở nhà có kiểm tra đánh giá

Trên cả phương diện lý thuyết lẫn thực tiễn đều chứng minh rằng hoạt động tự học của học viên là một hình thức học tập không thể thiếu trong tổ chức giảng dạy và học tập môn học ngoại ngữ tại Trường Đại học An ninh nhân dân. Hoạt động tự học của học viên là yếu tố then chốt giúp học viên lĩnh hội tốt môn học, khuyến khích người học chủ động và chịu trách nhiệm về việc học của mình, đồng thời cũng tạo ra các cơ hội để trau dồi và rèn luyện các kỹ năng mềm cần thiết cho công tác của lực lượng sau này. Có thể kể đến một số kỹ năng đó như sau:

- Kỹ năng tổng hợp;

- Kỹ năng hoạch định và kế hoạch;

- Kỹ năng xác lập mục tiêu;

- Kỹ năng làm việc độc lập;

- Kỹ năng đương đầu với áp lực và vượt qua khó khăn.

IV. MỘT SỐ ĐỊNH HƯỚNG ĐẶT RA CHO CÔNG TÁC GIÁO DỤC ĐÀO TẠO VÀ PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG MỀM CHO HỌC VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC AN NINH NHÂN DÂN

Thứ nhất, cần phải có các nghiên cứu, khảo sát có cơ sở khoa học để xây dựng các chương trình đào tạo trong đó bao gồm các kỹ năng mềm cần phải đạt được cho sản phẩm đào tạo, đáp ứng được các yêu cầu của thực tiễn công tác của Ngành công an.

Thứ hai, trong xây dựng và tổ chức thực hiện các Đề cương chi tiết môn học, căn cứ vào chuẩn kỹ năng nghề nghiệp của từng chuyên ngành đào tạo, cần xây dựng một nội dung dạy học đầy đủ và có liên quan đến tất cả các các kỹ năng mềm cần thiết, trong đó cần xác định nội dung cụ thể và phương thức kiểm tra, đánh giá các kỹ năng theo hướng định lượng.

Thứ ba, việc phân tầng kiến thức trong xây dựng chương trình đào tạo cho các trình độ khác nhau cũng đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc trang bị, xây dựng, rèn luyện và phát triển các kỹ năng mềm cần thiết cho nghề nghiệp, đảm bảo tính liên tục, đầy đủ và khoa học của quá trình trang bị, xây dựng, rèn luyện và phát triển chúng từ mức độ thấp nhất lên mức độ cao nhất.

Thứ tư, trên cơ sở các yêu cầu và điều kiện cần có để đảm bảo đạt được chuẩn kiến thức của từng chuyên ngành đào tạo, cần có các luận cứ khoa học đầy đủ để xây dựng một bộ tiêu chuẩn để đánh giá và thẩm định về các kỹ năng mềm của học viên đầu vào, giúp tuyển chọn đúng học viên vào học các chuyên ngành đào tạo tại Trường.

Thứ năm, cần nghiên cứu để xây dựng một chuẩn đầu ra trong đó bắt buộc phải có các chuẩn về kỹ năng mềm nói chung và kỹ năng nghề nghiệp nói riêng.

Thứ sáu, cần có sự phối hợp giữa Đoàn trường và các Phòng chức năng để thành lập và đi vào hoạt động có hiệu quả các Câu lạc bộ kỹ năng được xây dựng và định hướng hoạt động vừa trên cơ sở vận hành các nguyên tắc bắt buộc về thực hiện chuẩn đầu ra, đồng thời còn là một diễn đàn do học viên tự tổ chức, quản lý và điều hành, cung cấp thêm một môi trường để họ có thể tự rèn luyện và nâng cao các kỹ năng, phục vụ cho công tác sau này.

                                                                             Trần Trung Hiếu (Khoa K10)



[1] Trong Soft Skills for Bussinessman, Boston, American, 2008;

[2] Trong Soft Skills – Know yourself and kow the world, S Chand & Company Pvt Ltd, India, 2014;

arrow_upward