Chuyên mục pháp luật

Những biện pháp phòng chống đại dịch Covid-19 ở thành phố Hồ Chí Minh hiện nay

Tp. Hồ Chí Minh, ngày 23 tháng 8 năm 2021


Thượng tá, TS. Nguyễn Thị Thu Hương

Trưởng Khoa Luật, Trường Đại học ANND

Dịch bệnh COVID-19 đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu với diễn biến hết sức phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe của con người, đến sự phát triển kinh tế xã hội ở mỗi quốc gia. Việt Nam đã, đang trải qua đợt dịch thứ tư và Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những thành phố lớn của cả nước đang hứng chịu những hậu quả nặng nề từ đại dịch này.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chủ trì cuộc họp trực tuyến Thường trực Chính phủ với TP. HCM và các tỉnh lân cận đang có dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, ngày 19/08/2021

1. Tại thành phố Hồ Chí Minh, trong đợt bùng phát dịch thứ 4, kể từ cuối tháng 4/2021 cho đến nay, dịch bệnh đang tiếp tục diễn biến theo chiều hướng phức tạp, nhiều thách thức với đa ổ dịch, đa nguồn lây và đa biến chủng. Từ thực tế đó, TP Hồ Chí Minh đã triển khai nhiều biện pháp giãn cách xã hội với các cấp độ thắt chặt tăng dần. Cụ thể, từ 31/5 đến 14/6 thành phố giãn cách theo Chỉ thị 15 của Thủ tướng Chính phủ , từ 15/6 đến 8/7 giãn cách theo Chỉ thị 10 của UBND TP HCM , từ 9/7 đến 15/9 giãn cách theo Chỉ thị 16 của Thủ tướng Chính phủ .

Để ứng phó kịp thời, có hiệu quả với diễn biến phức tạp của tình hình dịch COVID-19, sớm ổn định và kiểm soát dịch bệnh, đưa đất nước trở lại trạng thái “bình thường mới”, ngày 28/7/2021 tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XV đã thông qua Nghị quyết 30/2021/QH15 , trong đó có nội dung quan trọng là Quốc hội tán thành việc Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục chủ động, linh hoạt áp dụng các biện pháp phòng, chống dịch COVID-19 đã thực hiện trong thời gian qua; đồng thời, giao Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quyết định và chịu trách nhiệm về việc thực hiện một số giải pháp cấp bách. Tiếp đến ngày 06/8/2021, Chủ tịch Quốc hội đã ký ban hành Nghị quyết 268/NQ-UBTVQH15  về việc cho phép Chính phủ ban hành Nghị quyết có một số nội dung khác với quy định của luật để đáp ứng yêu cầu phòng, chống dịch Covid-19. Để thực hiện Nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ quốc hội, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 86/NQ-CP  ngày 06/8/2021 về các giải pháp cấp bách phòng, chống dịch bệnh COVID-19. Thực hiện những quyền và trách nhiệm được Quốc hội giao, trong cuộc họp trực tuyến ngày 19/8/2021với một số tỉnh phía Nam về công tác phòng chống dịch COVID -19, Thủ tướng yêu cầu TP HCM thực hiện nghiêm ngặt hơn, thực chất hơn Chỉ thị 16 với  6 nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó đáng chú ý nhất là Thủ tướng chỉ đạo các lực lượng vũ trang tham gia thực hiện triệt để giãn cách xã hội; dưới sự chỉ huy thống nhất của địa phương, với sự phối hợp của các lực lượng khác giao cho lực lượng quân đội chủ trì lo lương thực, thực phẩm cho người dân; tăng cường lực lượng công an để bảo đảm an ninh trật tự, an toàn, an dân.

Trên tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng chính phủ, ngày 20/8/2021, BCĐ Phòng Chống dịch Covid-19 Thành phố HCM đã ban hành Công văn 2789/BCĐ-VX về tăng cường một số biện pháp phòng chống dịch Covid-19 . Theo đó, nhằm tăng cường việc thực hiện một số biện pháp giãn cách xã hội theo tinh thần Chỉ thị số 16/CT-TTg với phương châm “xây dựng mỗi phường, xã, thị trấn; mỗi cơ quan, nhà máy, xí nghiệp là một pháo đài phòng chống dịch” kể từ 00 giờ 00 ngày 23 tháng 8 đến hết ngày 06 tháng 9 năm 2021. Ngay sau đó, ngày 22/8/2021 Chủ tịch UBND TPHCM đã ra Chỉ thị số 11/CT- UBND trong đó đưa ra 08 biện pháp tăng cường giãn cách xã hội và các biện pháp phòng, chống dịch covid 19 trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh .

2. Trong những ngày gần đây, khi Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục siết chặt và nâng cao các biện pháp phòng chống dịch bệnh Covid-19 theo Chỉ thị 16, có một số quan điểm cho rằng Thành phố trong tình trạng khẩn cấp, thực hiện thiết quân luật hoặc giới nghiêm khi đưa lực lượng vũ trang tham gia phòng chống dịch, đặc biệt là khi có sự tham gia của lực lượng quân đội. Vậy, quy định của pháp luật về vấn đề này như thế nào?

Thứ nhất, về tình trạng khẩn cấp. Điều 1 Pháp lệnh số 20/2000/PL-UBTVQH10 về tình trạng khẩn cấp quy định: “Khi trong cả nước, một hoặc nhiều địa phương có thảm họa lớn do thiên nhiên hoặc con người gây ra, có dịch bệnh nguy hiểm lây lan trên quy mô rộng, đe dọa nghiêm trọng đến tài sản của Nhà nước và tổ chức, tính mạng, sức khỏe tài sản của nhân dân hoặc có tình hình đe dọa nghiêm trọng đến an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội, thì Ủy bản thường vụ Quốc hội hoặc Chủ tịch nước ban bố tình trạng khẩn cấp để áp dụng các biện pháp đặc biệt nhằm kịp thời ngăn chặn, hạn chế và khắc phục hậu quả xảy ra, nhanh chóng ổn định tình hình”. Như vậy, tình trạng khẩn cấp là tình trạng có thảm họa lớn do thiên nhiên hoặc con người gây ra, có dịch bệnh nguy hiểm lây lan trên quy mô rộng, đe dọa nghiêm trọng đến tài sản của Nhà nước và tổ chức, tính mạng, sức khỏe, tài sản của nhân dân hoặc có tình hình đe dọa nghiêm trọng đến an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội. Theo quy định, thẩm quyền ban bố tình trạng khẩn cấp thuộc về Ủy bản thường vụ Quốc hội hoặc Chủ tịch nước . Mục đích ban bố tình trạng khẩn cấp là để kịp thời ngăn chặn, hạn chế và khắc phục hậu quả xảy ra, nhanh chóng ổn định tình hình bằng cách thực hiện các biện pháp cụ thể như: Tổ chức cấp cứu, khám chữa bệnh cho những người bị nhiễm bệnh và có nguy cơ nhiễm bệnh; Hạn chế người, phương tiện ra, vào vùng có dịch bệnh; đặt biển báo hiệu, trạm gác và hướng dẫn việc đi lại tránh vùng có dịch bệnh; Cấm đưa hàng hóa, vật phẩm, động vật, thực phẩm, đồ uống có khả năng truyền dịch bệnh ra khỏi vùng có dịch bệnh;…

Cán bộ chiến sỹ Cục Cảnh sát giao thông hỗ trợ TP. HCM chống dịch 

Thứ hai, về biện pháp thiết quân luật: Điều 21 Luật Quốc phòng 2018 quy định: “1. Thiết quân luật là biện pháp quản lý nhà nước đặc biệt có thời hạn do Quân đội thực hiện.

2. Khi an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội ở một hoặc một số địa phương bị xâm phạm nghiêm trọng tới mức chính quyền ở đó không còn kiểm soát được tình hình thì Chủ tịch nước ra lệnh thiết quân luật theo đề nghị của Chính phủ…”. Như vậy, thiết quân luật là biện pháp quản lý nhà nước đặc biệt có thời hạn do Quân đội thực hiện khi an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội ở một hoặc một số địa phương bị xâm phạm nghiêm trọng tới mức chính quyền ở đó không còn kiểm soát được tình hình. Chủ tịch nước ra lệnh thiết quân luật theo đề nghị của Chính phủ. Mục đích áp dụng thiết quân luật là để nhanh chóng kiểm soát được tình hình, đảm bảo an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội bằng cách thực hiện các biện pháp cụ thể như: Cấm hoặc hạn chế người, phương tiện đi lại; đình chỉ hoặc hạn chế hoạt động tại các nơi công cộng; Cấm biểu tình, đình công, bãi thị, bãi khóa, tụ tập đông người; Bắt giữ hoặc cưỡng chế cá nhân, tổ chức có hoạt động xâm hại đến quốc phòng, an ninh phải rời khỏi hoặc cấm đi khỏi nơi cư trú hoặc một khu vực nhất định;…

Thứ ba, về biện pháp giới nghiêm. Điều 22 Luật Quốc phòng 2018 quy định: “1. Giới nghiêm là biện pháp cấm, hạn chế người, phương tiện đi lại và hoạt động vào những giờ nhất định tại những khu vực nhất định, trừ trường hợp được phép theo quy định của người có thẩm quyền tổ chức thực hiện lệnh giới nghiêm.

2. Lệnh giới nghiêm được ban bố trong trường hợp tình hình an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội tại một hoặc một số địa phương diễn biến phức tạp đe dọa gây mất ổn định nghiêm trọng và được công bố liên tục trên các phương tiện thông tin đại chúng…”. Như vậy, giới nghiêm là biện pháp cấm, hạn chế người, phương tiện đi lại và hoạt động vào những giờ nhất định tại những khu vực nhất định trong trường hợp tình hình an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội diễn biến phức tạp đe dọa gây mất ổn định nghiêm trọng. Thủ tướng Chính phủ có thẩm quyền ban bố lệnh giới nghiêm tại một hoặc một số địa phương cấp tỉnh; Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban bố lệnh giới nghiêm tại một hoặc một số địa phương cấp huyện; Ủy ban nhân dân cấp huyện ban bố lệnh giới nghiêm tại một hoặc một số địa phương cấp xã; Ủy ban nhân dân đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt ban bố lệnh giới nghiêm tại một hoặc một số khu vực trên địa bàn . Mục đích ban bố lệnh giới nghiêm để đảm bảo ổn định tình hình an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội tại một hoặc một số địa phương bằng cách thực hiện một số biện pháp cụ thể: Cấm tụ tập đông người; Cấm người, phương tiện đi lại, hoạt động trong những giờ nhất định, tại những khu vực nhất định; Đình chỉ hoặc hạn chế hoạt động tại một số nơi công cộng trong những thời điểm nhất định; Đặt trạm canh gác và kiểm soát địa bàn, kiểm tra vật phẩm, hành lý, phương tiện, giấy tờ của người đi lại qua trạm canh gác và kiểm soát;…

Lực lượng quân đội tăng cường cho TP. HCM chống dịch 

Từ việc phân biệt về mặt pháp lý một số vấn đề trên có thể thấy các giải pháp mà Thủ tướng Chính phủ đưa ra đối với TPHCM lúc này cũng như các văn bản triển khai của Ban chỉ đạo phòng chống dịch TPHCM, của Chủ tịch UBND TPHCM không phải là tình trạng khẩn cấp, thiết quân luật hoặc giới nghiêm. Thực chất đây là những quy định nhằm nâng cao, tập trung hơn, tiếp tục siết chặt các biện pháp kiểm soát hơn trong quá trình thực hiện Chỉ thị 16 của Thủ tướng Chính phủ để đạt được hiệu quả cao nhất các biện pháp phòng, chống dịch, kiểm soát dịch bệnh trước ngày 15/9, sớm đưa thành phố trở lại trạng thái bình thường mới. Sự tham gia của lực lượng vũ trang vào công tác phòng chống dịch là hoàn toàn phù hợp với quy định của pháp luật hiện hành. Khoản 1 Điều 7 Luật phòng, chống bệnh truyền nhiễm năm 2007 quy định: “ Cơ quan, tổ chức, đơn vị vũ trang nhân dân trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn được giao có trách nhiệm xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch về phòng, chống bệnh truyền nhiễm; phối hợp chặt chẽ, hỗ trợ lẫn nhau khi có dịch xảy ra và tuân thủ, chấp hành sự chỉ đạo, điều hành của Ban chỉ đạo chống dịch”. Rõ ràng, trong khi tình hình dịch bệnh thành phố HCM chưa được khống chế, còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đến tính mạng, sức khỏe người dân, cũng như những ảnh hưởng nặng nề đến nền kinh tế thì việc Chính phủ đưa ra những quyết sách, chỉ đạo quyết liệt, mạnh mẽ là hợp lý. Với sự tham gia, chung tay của lực lượng vũ trang chắc chắn đại dịch sẽ được đẩy lùi tại thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian sớm nhất./.

N.T.T.H

----------------------------

Tài liệu tham khảo

1. Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm năm 2007

2. Luật Quốc phòng 2018

3. Pháp lệnh tình trạng khẩn cấp số 20/2000/PL-UBTVQH10

4. https://plo.vn/thoi-su/tphcm-ra-chi-thi-khan-so-11-ve-8-bien-phap-tang-cuong-gian-cach-xa-hoi-1009928.html

5. http://congbao.chinhphu.vn/noi-dung-van-ban-so-15-ct-ttg-6504

6. https://vnvc.vn/chi-thi-so-10-cua-tphcm

7. http://congbao.chinhphu.vn/noi-dung-van-ban-so-16-ct-ttg-7179

8.https://thuvienphapluat.vn/tintuc/vn/thoi-su-phap-luat/thoi-su/37165/cong-van-2789-bcd-vx-tphcm-siet-chat-gian-cach-tu-23-8-den-6-9

9. https://luatvietnam.vn/chinh-sach/nghi-quyet-30-2021-qh15-ve-ky-hop-thu-nhat-quoc-hoi-khoa-xv-206804-d1.html

10.https://quochoi.vn/tintuc/Pages/tin-hoat-dong-cua-quoc-hoi.aspx?ItemID=57840

 


 

arrow_upward